Vela-X

Vela-X

HERE IS WHAT YOU WILL SEE

I will reflect around different issues,- from nutrition to cosmic consciousness,- from planet Earth to Deep Space and back again.

There is also links to other sites that I may be blamed for having created,- such as smaller informal lectures mainly written in nynorsk.

Feel free to read and comment, as long as you do not step down to the level of intolerance and stupidity.
In such a case, I will bless the human beings with deleting your garbage.

Please have a seat, fasten your seat belts and have a pleasant flight.

SPØRSMÅL - PREGUNTAS - QUESTIONS ? KLIKK HER !

Om CME eksplosjonen på Sola mandag kveld.

ASTRONOMIPosted by Harald Wed, September 06, 2017 00:35:38

Som eg skreiv i går, kunne den raskt veksande solflekken på Sola eksplodere.
Og som sikkert mange har høyrt i nyhendingsendingane i dag, smalt det.
Vel,- "smalt" er vel ikkje heilt rett uttrykt, sidan det er mest berre vakum i verdsrommet og ingen gassar som kan transportere lydbylgjer.

I alle fall er no ein solstorm på veg mot oss. Siste prognosane er at han treff oss onsdag
kveld.
Solstorm vil kort fortalt sei ei diger sky av lada partiklar som rasar gjennom verdsrommet mot oss, sidan solflekken peika mot oss då eksplosjonen skjedde.
Farten på stormen har eg kalkulert til rundt 32 000 km/t.

I kortare perioder kan han nå kategori G3 som betyr kraftig solstorm.

Fylgjene vert truleg forstyrelsar i lågfrekvent radionavigasjon og satellit- navigasjonsssystem.
Radiokommunikasjon i HF området kan bli forstyrra, og enkelte alarmsystem kan verta utløyste.

Satelittar i låg bane rundt Jorda kan verta bremsa ein del, og kan hende må justering til.

På den positive sida er det gode sjangsar for flott nordlys, om véret vert slik at me kan sjå det. Det oppstår når dei lada partiklane i solstormen tørnar saman med Jorda sitt magnetfelt.

Klikk HER for å sjå video av eksplosjonen teke frå solobservasjons- romfartyet "The Solar and Heliospheric Observatory", som er eit lite romfarty drive med samarbeid mellom den europeiske romfartsorganisasjonen ESA og amerikanske NASA.
I videoen er sola dekka til slik at ein ikkje vert blenda av koronaen, det skarpe lyset rundt sola.

Under ser du bilete av romfartyet. Det vart sent ut i rommet i 1995.







ROMVÉRMELDING FOR JORDA OG DALSTROKA INNAFOR

ASTRONOMIPosted by Harald Sun, August 20, 2017 02:08:15
Eg har lete verdsrommet gå på sjølvstyr sidan april,- på tide å overta kontrollen att....

SOLA

Stjerna vår (altså Sola) hadde nett gått inn i ein rolegare periode, men truleg for å gjere stas på solformyrkelsen på mandag har ho sett i gang med ein del spetakkel frå tre SOLFLEKKAR ispedd nokre små som strekkjer seg over soloverflata i ei breide på godt over 225 000 km, eller omlag 2 x breida til planeten Jupiter.
(Det er plass til meir enn 1 million jordklodar inne i Sola, og diameteren er 109 gonger større enn Jorda sin).

Det opna seg eit gigantisk såkalla koronalt "hól" over nordlege halvkule på Sola. Det vil sei eit område kor magnetfeltet på Sola "brettar seg til side" slik at elektrisk lada partiklar strøymer fritt ut frå Sola og blandt anna mot Jorda. Slik utstrøyming av partiklar kallar me SOLVIND. Det er den som er årsaka til nordlys- fenomenet som oppstår rundt 80 km over hovudet vårt når solvinden tørnar saman med Jorda sitt magnetfelt.

Her ser du det gigantiske "hólet" som har opna seg på Sola. Biletet er frå NASA/SDO.
Dei lyse felta er "mindre" eksplosjonar på Sola, kor brennande plassma og stråling vert slengt ut i verdsrommet ifrå.


SOLFLEKKER er kraftige magnetfelt som opptrer lokalt på Sola. Dei er ofte mange gonger større enn Jorda sin diameter, og dei ser mørke ut i høve til det elles kraftige skinet frå Sola. Grunnen til at dei verkar myrke, er at temperaturen i dei er ein del lågare enn temperaturen elles på Sola. Overflatetemperaturen er 5505 grader C, men i solflekkene er den rundt 4000 garder C.
Solflekkene kan vere ustabile, og stundom skjer det gigantiske eksplosjonar i dei,- såkalla Coronal Mass Ejections. Forkorta til CMS.
Under slike eksplosjonar vert enorme mengder lada partiklar slengt ut i verdsrommet i ei sky som rasar avgårde med 500 km/sek. Stundom langt meir.
Brennande plassma og gassar kan nå 40 000 km over Sola, før dei lagar ein bóge og fell ned att mot soloverflata grunna tyngdekrafta.
Slike gigantikse "flammar" kan vere mange gonger større enn Jorda, men dei kan ikkje brenne oss opp då 40 000 km ikkje på langt nær er nok til ein gong å nå ut til Merkur, som er den nermaste planeten til Sola.

Det som likevel kan skape store konsekvensar for oss Jordbuarar, er om me vert truffne av ein kraftig solstrom. Grunnen er teknologien me i dag er heilt avhengige av; satelittar, datamaskinar, navigasjonssystem, starumforsyning osv.
Slikt kan verte heilt slått ut og øydelagt av ein solstorm. Sidan skya av lada partiklar og stråling (altså solstormen) brukar 2 til 4 dagar på å nå oss,- og sidan sola er overvaka 24 timar i døgeret frå mange satelittar og solobservatorium,- vil me ha tid til å sende astronautane og ISS (den Internasjonale Romstasjonen) i tryggheit i skuggen av Jorda, samt eventuelt stenge av satelittar og elektronisk utstyr på bakken for å minske konsekvensane.

Fleire ekspertar hevdar at me mest vart sett attende til steinalderteknologi i 2012, då me i slutten av juli på hengande håret vart truffne av ein enorm solstorm.
Nok om solstormar i denne omgang.

Over ser du solflekkene Sola for tida bråkar litt med. Ein kalkulerer med at mellomstore CMS- eksplosjonar kan skje i desse flekkane. Dei dreiar i desse dagar mot mot, oss som du ser.

Klikk her for meir om solstormen som nær trefte oss i 2012 !


ASTEROIDAR

Den 14. august passerte ein liten asteroide med diameter på 31 meter oss 2,2 x middelavstanden til Månen.

Framover er det mange fleire som passerer oss, éin med diameter på nær 5,5 km, men alle fér forbi oss mange ganger avstanden til Månen frå oss.

Så er derimot ikkje høvet den 12. oktober då ein liten luring med diameter 16 m susar like over hovuda våre, berre 38 400 km frå oss,- eller 0,1 x avstanden til Månen med ein fart av 27 360 km/t.

Det er no 1803 asteroidar som utgjer ei potensiell fåre for å kollidere med Jorda. Antalet aukar heile tida.






Stor og nærgåande asteroide

ASTRONOMIPosted by Harald Wed, April 19, 2017 00:43:41
Har mykje å gjere for tida, og difor vert det minimalt med tid til å halde auge med verdsrommet.

Men sidan ein ganske stor asteroide passerar oss i dag onsdag, lyt eg skrive nokre linjer.

Etter kva eg forstår, kan det ha versert rykter om at han kan hende treff oss (?) Det gjer han ikkje, men med ein fart på 33,55 km/sek som skulle bli nær 121 000 km/timen er det like greit at han på det nermaste passerer Jorda i ein avstand på 4,6 x middelavstanden til Månen. Det skjer norsk tid klokka 14:24 etter kva eg finn ut.
Diameteren er 852 meter.

Og steinar med diameter på 852 meter som virrar omkring der ute med 121 000 km/t vil me heilt klart ikkje skal treffe oss !

Enda 5 asteroidar til er å vente før månadsskiftet, men dei held seg alle på trygg avstand.


I DESSE DAGAR SUSAR JORDA GJENNOM METEORSVERMEN PERSEIDENE

ASTRONOMIPosted by Harald Sun, August 14, 2016 23:29:32

Kvart år i august månad passerar Jorda gjennom restar kometen Swift-Tuttle legg att etter seg kvar gong han passerer Sola. Det skjer kvart 133. år, og sist skjedde det i 1992.
Når Jorda susar gjennom dette beltet av kometstøv og partiklar, kjem ein god del av dei inn i atmosfæren.
Dei kjem typisk inn i atmosfæren med ein fart i overkant av 20 km/sek = 72 000 km/t.
Men farten kan være frå ca 40 000 km/t til 260 000 km/t.
I friksjonen mellom jordatmosfæren og meteroen, vert meteoroverflata varma opp til omlag 1700 grader C.
Den lysande halen, er typisk mellom 20 og 30 km lang, men berre rundt 1m i diameter.

Meteorsvermen me passerer gjennom i desse dagar, vert kalla Perseidene sidan meteorane ser ut til å kome frå stjernebiletet Perseus. Dei har likevel ingen ting med stjernene i Perseus å gjere, då den nermaste stjerna der er omlag 90 lysår borte. Egentleg eit system av tre stjerner som kretsar rundt kvarandre.
(90 lysår = om du kan reise rundt Jorda nær 8gonger på eit sekund, eller bruke rundt 1 sekund til Månen, tek det deg "berre" 90 år å nå fram til desse stjernene).

Meteorsvermen derimot, lyser opp berre 80 til 100 km over oss dei sekundane det tek før heile meteroen fordampar.

Kvar kan du sjå meteorsvermen ?
Sjå mot aust omlag midt oppe på himmelen rundt kl 22 om kvelden, eller mot sør i 3-4 tida om morgonen.
For bilete om kvar du skal sjå, klikk her !

Det er lett å gå i surr om meteoride, meteor og meteroitt. Og om asteroide og komet.
Her kjem ei oppklaring:

Meteoride = objektet susar rundt i verdsrommet usynleg for oss, sidan han enno ikkje er komen inn i atmosfæren.

Meteor = objektet er komen inn i atmosfæren og lyser opp.

Meteoritt = det som eventuelt er att av objektet, og fell ned på Jorda.

Asteroide = Objekt av stein, mineral eller blanding av desse med diameter frå nokre få meter til fleire kilometer. Dei kan vere restar frå klodar som har kollidert langt attende ei tid under danninga av solsystemet, eller "klumpar" som alldri slo seg saman og vart til klodar eller månar.
Det er millionar av dei, og dei går stort sett samla i bane rundt stjerna vår, Sola, slik klodane gjer. Men som eit belte i stadan for eit og eit objekt.

No og då vert banen deira forstyrra av kollisjonar med andre asteroidar, påverka av tyngdekrafta frå fjerne passerande stjerner eller av planetar i vårt solsystem, særleg av Jupiter.
Då kan dei endre kurs og kome mot til dømes Jorda.

KOMET = Objekt av stein, mineral eller is, eller ei blanding av desse. Storleiken vanlegvis frå rundt 1 km i diameter opp i mot 2 km. Komethalen som oppstår når kometen nermar seg Sola og solvinden samt varmen fører til tap av masse, kan bli 1 million km lang.
Kometane går ein og ein i bane rundt sola for seg sjølv,- og kan ha omløpstid rundt Sola frå nokre år til fleire hundre, fleire tusen eller fleire millionar år.
Langt ute i vår solsystmet finn vi Keuperbeltet som består av millionar av kometar. På same måte som asteroidar kan verte forstyrra, kan også kometar endre kurs og eventuelt kome mot Jorda.

Solsystemet vårt er truleg pakka inn i ei kule av milliardar av kometar som for det meste består av is. Denne kula som omsluttar heile solsystemet vårt, heiter Oort- skya.
Ho befinn seg 0,8 til 3,2 lysår frå Sola, og markerer grensa for vårt solsystem slik theplanets.org tenkjer det seg under her.





NÆRGÅANDE ASTEROIDAR PÅ VEG MOT OSS

ASTRONOMIPosted by Harald Thu, March 03, 2016 01:11:16
Nyleg oppdaga asteroide passerer oss torsdag 03.mars.

Navn: 2016 DV1
Oppdaga 28. februar.
Diameter: 45m
Fart: 67 572 km/t
På det nermaste passerer han oss om lag som avstanden frå Jorda og ut til Månen.
Det skjer klokka 06:17 norsk tid.


Navn: 2013 TX68
Det kjem ein til den 8. mars. Avstanden han passerer oss i er svært uviss.
Rundt 5 millionar km er nevnt, medan det også er fastslege at nermare Jorda enn 24000 km kjem han i alle fall ikkje. Litt av ein skilnad !
24000 km er ikkje meir enn ca 0,06 x avstanden til Månen !
Diameter: 38m
Fart: 55 152 km/t

Talet på asteroidar som utgjer ei potensiel fare for Jorda har auka ein god del dei siste vekene, og er no 1688 asteroidar.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

ESPAŇOL

LLamado: 2016 DV1
Recien discubierto asteroide nos pasara el Jueves 3 de Marzo.
Descubierto: 28 de Febrero.
Diametro: 45m
Velocidad: 67 572 km/h.
Distancia: A lo más cerca las 05:15 hora UTC.


LLamado: 2013 TX68
Viene otro el día 8. Los datos no son exactos todavía.
Piensan que puede pasarnos tan lejos como 5 milliones de km, pero existe una posibilidad de que va a pasar mucho más cerca.
Sin embargo más cerca que 24 000 km no es posible.
Eso quiere decir 0.06 x la distancia hasta la Luna !
Diametro:38m
Velocidad: 55 152 km/h







STJERNEHIMMELEN I JANUAR

ASTRONOMIPosted by Harald Mon, January 11, 2016 20:08:03

HUGS:
Planetane skin med fast lys. Reflektere lyset frå Sola.
Planetane me ser tilhøyrer vårt solsystem, og kretsar rundt stjerna vår, Sola, slik Jorda også gjer.

Stjernene er det same som soler, og dei funklar og "blinkar".
Dei er ufatteleg langt borte. Om du kunne reise med lyset si hastigheit, greier du nesten 8 turar rundt Jorda i sekundet.
Likevel ville du bruke 9 år på å nå fram til den nermaste stjerna (bortsett frå Sola) av dei me ser frå den nordlege halvkule: Sirius.

Om du lurer på kva planetar det er som skin sterkt i sør - sørves frå rundt kl 6 til soloppgang, får du svaret her
:

Det er på rekkje og rad frå oppe til høgre og langt nedover mot venstre:
Jupiter, Mars, Saturn og Venus.

KLIKK HER FORS STOR SKISSE !

CME- eksplosjonar / solstormar og andre utbrót på stjerna vår, Sola.

ASTRONOMIPosted by Harald Wed, December 16, 2015 22:36:51

FLARES / BLUSS
Eg forklarer dette litt nermare: I stjernene (ei sol = ei stjerne) er det ein kamp mellom to krefter, fusjon og gravitasjon. Desse opprettheld stjerna. Gravitasjonskreftene ville gjort at stjerna kolapsar om seg sjølv, om ikkje fusjonskreftene hadde pressa laga i stjerna utover.
Fusjon = kjerneraksjon. Forenkla kan ein sei at kjernar med positiv ladning vert sent mot kvarandre med voldsom kraft. Dei vil fråstøyte kvarandre slik like polar med same lading ( f. eks. + mot +) i magnetar fråstøyter kvarandre. Under denne prosessen vert det frigjort energi som stråling: Varme, lys og ei rekkje andre former for stråling.
I ein slik fusjonsprosess på Sola slår hydrogenkjernar seg saman til heliumkjernar.
Ikkje mindre enn 600 millionar tonn hydrogen vert fusjonert til 596 millionar tonn helium kvart einaste sekund. Forskjellen på 4 millionar tonn utgjer alle typar stråling frå Sola som vert frigjort i prosessen.

Om verdsrommet kunne transportere lyd, ville me på Jorda høyrt eit spetakkel tilsvarande støyen om me står 100 m frå eit jetfly under avgang. Sjølv om Sola befinn seg 150 millionar km frå oss !

Nokre gonger greier plasma frå det indre i Sola å trengje gjennom dei øvre laga på grunn av magnetiske endringar i området. Som ein solar vulkan.
Brennande plasma vert slengd ut i verdsrommet med nokre tusen til nokre millionar km / t, før tyngdekreftene frå Sola dreg materien ned at. Slik ser me enorme bógar på Soloverflata. Sjå biletet under. Jorda, som er insett for å samanlikna dimensjonane til eit slikt utbrót, vert veldig lita.



Slike flares / bluss- utbrot kan frigjere energi tilsvarande 10 millionar x ein vulkansk eksplosjon på Jorda. Samstundes vert mange typar stråling sent ut i rommet. Denne strålinga kan dra avgarde med opp mot lyset si hastigheit, 300 000 km/sek, og nå Jorda etter få minuttar.

CME- EKSPLOSJON
Nokre gonger oppstår det regelrette eksplosjonar i solflekkar, som er områder som heile tida oppstår på Sola grunna magnetiske reaksjonar. Temperaturen går ned med rundt 2000 grader i desse områda, og dei ser difor betydeleg mørkare ut enn resten av gassoverflata.
Slike eksplosjonar har ulik styrke, men kan vere så kraftige,- og bli slengd avgårde med mange millionar km / t,- at sjølv dei voldsomme tyngdekreftene til Sola ikkje klarer å dra brennande plassma og lada partiklar attende til Sola.
Det er dette eg meiner når eg skriv CME- eksplosjon = Coronal Mass Ejection.

I staden frigjer ei sky av lada partiklar seg frå Sola, og fér gjennom rommet. Skjer ein slik CME- eksplosjon ein stad på solskiva som vender mot Jorda, får me ho meir eller mindre rett i trynet. Det er dette som vert kalla solstorm.
Vanlegvis skjer det ikkje noko meir enn at magnetfelta rundt polane på Jorda tek seg av dei lada partiklane, noko me kan sjå som uvanleg flott nordlys.

Men er eksoplosjonen særs kraftig, kan den lada skya / solstormen kortslutte satelittar (GPS, annan navigasjon, overvaking, osv) og vere fårlege for astronautar ute i rommet grunna stråling. Dei kan jamvel kortslutte kraftverk på Jorda og øydeleggje elektronisk utstyr i alle former. Dertil fell radiosamband bort.

Det seier seg sjølv at i vår teknologi- tufta verd, kan heile samfunn stoppe opp om me skulle bli trufne av ein kraftig solstorm.
I Canada skjedde akkurat dette måndag den 13 mars 1989. 6 millionar personar vart myrklagde og utan straum i 9 timar.
Ein meiner at det i verste fall kan ta heile 10 år å rette opp att skadene om solstormen som treff oss er av dei kraftigaste.

MEN,- brennande gass og plasma kan IKKJE nå oss slik katastrofefilmen "Knowing" syner. Brennande materie når ikkje ein gong fram til Merkur som er planeten som kretsar nermast sola.

For å kunne varsle solstormar, vert Sola overvaka 24 timar i døgeret både frå satelittar i rommet, og frå solobservatoria på Jorda. Det tek nemleg vanlegvis 2 til 4 dagar før solstormen treff oss, om han har retning mot oss. Det er nok tid til å slå av elektronisk utstyr og satelittar, "parkere" ISS (Den Internasjonale Romstasjonen) i skuggesida til Jorda og utføre andre tiltak for å redusere skadane mest mogeleg.

HER ser du ein ny dokumentar på omlag 1 time som syner kva som vil skje om ein kraftig solstorm treff oss. Du ser også om overvakinga av Sola, lysbógane eg har skrive om, CME- eksplosjonar og mykje meir.






ASTEROIDEN 2015 TB145

ASTRONOMIPosted by Harald Wed, October 28, 2015 03:57:26
ASTEROIDEN 2015 TB145

31.10.2015
Og her er link til video / foto frå folk som klarte "å fange" asteroiden:
Enlaces a video / foto hecho de personas cuales han logrado a capturar el asteroide:

Klikk her / Apreta aquí

NASA

20.10.15
Oppdaga så seint som 10. oktober,- altså for berre 10 dagar sidan !

Norsk tid når han er på det nermaste til Jorda: 18:01.
Farten er då 125 805 km/t
Avstanden frå Jorda er 486 392,56 km

Om han derifrå hadde kome rett mot oss, ville me kun hatt 03t 51min 58sekund på å kome oss i dekning.
Dersom eit objekt av denne storleiken og med så stor hastigheit hadde truffe land, ville fleire tusen kvadratkilometer blitt øydelagt. Energien utløyst i samanstøyten ville vere langt over 100 000 x energien i atombomba over Hiroshima i 1945.

Om objektet traff havet, ville flodbylgja etter treffet sjølvsagt blitt enorm.


Klikk her for å kome til ORBIT DIAGRAM.
Bruk skyvekontrollane så ser du kor nær han passerer oss.
Nederst til høgre = Zoom inn / ut.
Under bilete = Køyr objekta i banen
Du kan sjå kvar han befinn seg til ei kvar tid med kontrollane til venstre.

Du må zoome kraftig inn for å kunne skilje han frå Jorda.

-----------------------------------------------------------------------------------------------

ESPAÑOL

Descubierto el día 10 de Octubre este año = sólo hace 10 días !

A lo más cerca de la Tierra hora: UTC 17:01.
Distancia en ese momento: 486 392,56 km
Velocidad: 125 805 km/h.

Si el objecto de esa posición hubiera venido directamente hacía nosotros, hubiermaos tenido solamente 3h 51m y 58seg para descondernos.

Un impacto con la Tierra de un objecto de este tamaño y con esta velocidad hubiera producido una energía muy por encima 100 000 vézes la energía de la bomba atómica sobre Hiroshima en 1945, y miles de kilómetros cuadrados hubiera sido extinguido completamente.

Un impacto con el mar, hubiera causado un tsunami enorme.


Para llegar a una tabla de orbito, apreta aquí.
Por hacer uso de los controles deslizantes se ve donde se encuentra en cualquier momento.
Control deslizante abajo a derecha = zoom
" " debajo de la tabla = mover el objecto en el órbito
Con los controles a la izquierda se pone día, méz, año etc.

Hay que zoom muy cerca para destingirlo de la Tierra !

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Asteroiden befinn seg under horisonten i nordaust sett frå Noreg når han er på det nermaste. Men du kan sjå han både før og etterpå med ein kikert på stativ, eller med eit mindre teleskop. Eg har lagt ut 2 kart der han tydeleg er merka med raudt.
Eit kor han befinn seg i natt, og eit kvar han kan sjåast når han på laurdag kveld er på det nermaste.

ESPAÑOL: El asteroide se encuentra debajo del horizon visto desde Noruega cuando esta a lo más cerca el Sábado. Pero es visible antes y despues en un telescopio pequeño, o en binoculares en tripode.
He hecho 2 imagenes donde se puede ver su posición esta noche y el Sábado a lo más cerca.

29.10.2015 / 02:26 Klikk her for større bilete // Apreta aquí por imagen más grande

31.10.2015 / 18:01 Klikk her for større bilete // Apreta aquí por imagen más grande



« PreviousNext »