Vela-X

Vela-X

HERE IS WHAT YOU WILL SEE

I will reflect around different issues,- from nutrition to cosmic consciousness,- from planet Earth to Deep Space and back again.

There is also links to other sites that I may be blamed for having created,- such as smaller informal lectures mainly written in nynorsk.

Feel free to read and comment, as long as you do not step down to the level of intolerance and stupidity.
In such a case, I will bless the human beings with deleting your garbage.

Please have a seat, fasten your seat belts and have a pleasant flight.

SPØRSMÅL - PREGUNTAS - QUESTIONS ? KLIKK HER !

I DESSE DAGAR SUSAR JORDA GJENNOM METEORSVERMEN PERSEIDENE

ASTRONOMIPosted by Harald Sun, August 14, 2016 23:29:32

Kvart år i august månad passerar Jorda gjennom restar kometen Swift-Tuttle legg att etter seg kvar gong han passerer Sola. Det skjer kvart 133. år, og sist skjedde det i 1992.
Når Jorda susar gjennom dette beltet av kometstøv og partiklar, kjem ein god del av dei inn i atmosfæren.
Dei kjem typisk inn i atmosfæren med ein fart i overkant av 20 km/sek = 72 000 km/t.
Men farten kan være frå ca 40 000 km/t til 260 000 km/t.
I friksjonen mellom jordatmosfæren og meteroen, vert meteoroverflata varma opp til omlag 1700 grader C.
Den lysande halen, er typisk mellom 20 og 30 km lang, men berre rundt 1m i diameter.

Meteorsvermen me passerer gjennom i desse dagar, vert kalla Perseidene sidan meteorane ser ut til å kome frå stjernebiletet Perseus. Dei har likevel ingen ting med stjernene i Perseus å gjere, då den nermaste stjerna der er omlag 90 lysår borte. Egentleg eit system av tre stjerner som kretsar rundt kvarandre.
(90 lysår = om du kan reise rundt Jorda nær 8gonger på eit sekund, eller bruke rundt 1 sekund til Månen, tek det deg "berre" 90 år å nå fram til desse stjernene).

Meteorsvermen derimot, lyser opp berre 80 til 100 km over oss dei sekundane det tek før heile meteroen fordampar.

Kvar kan du sjå meteorsvermen ?
Sjå mot aust omlag midt oppe på himmelen rundt kl 22 om kvelden, eller mot sør i 3-4 tida om morgonen.
For bilete om kvar du skal sjå, klikk her !

Det er lett å gå i surr om meteoride, meteor og meteroitt. Og om asteroide og komet.
Her kjem ei oppklaring:

Meteoride = objektet susar rundt i verdsrommet usynleg for oss, sidan han enno ikkje er komen inn i atmosfæren.

Meteor = objektet er komen inn i atmosfæren og lyser opp.

Meteoritt = det som eventuelt er att av objektet, og fell ned på Jorda.

Asteroide = Objekt av stein, mineral eller blanding av desse med diameter frå nokre få meter til fleire kilometer. Dei kan vere restar frå klodar som har kollidert langt attende ei tid under danninga av solsystemet, eller "klumpar" som alldri slo seg saman og vart til klodar eller månar.
Det er millionar av dei, og dei går stort sett samla i bane rundt stjerna vår, Sola, slik klodane gjer. Men som eit belte i stadan for eit og eit objekt.

No og då vert banen deira forstyrra av kollisjonar med andre asteroidar, påverka av tyngdekrafta frå fjerne passerande stjerner eller av planetar i vårt solsystem, særleg av Jupiter.
Då kan dei endre kurs og kome mot til dømes Jorda.

KOMET = Objekt av stein, mineral eller is, eller ei blanding av desse. Storleiken vanlegvis frå rundt 1 km i diameter opp i mot 2 km. Komethalen som oppstår når kometen nermar seg Sola og solvinden samt varmen fører til tap av masse, kan bli 1 million km lang.
Kometane går ein og ein i bane rundt sola for seg sjølv,- og kan ha omløpstid rundt Sola frå nokre år til fleire hundre, fleire tusen eller fleire millionar år.
Langt ute i vår solsystmet finn vi Keuperbeltet som består av millionar av kometar. På same måte som asteroidar kan verte forstyrra, kan også kometar endre kurs og eventuelt kome mot Jorda.

Solsystemet vårt er truleg pakka inn i ei kule av milliardar av kometar som for det meste består av is. Denne kula som omsluttar heile solsystemet vårt, heiter Oort- skya.
Ho befinn seg 0,8 til 3,2 lysår frå Sola, og markerer grensa for vårt solsystem slik theplanets.org tenkjer det seg under her.





NÆRGÅANDE ASTEROIDAR PÅ VEG MOT OSS

ASTRONOMIPosted by Harald Thu, March 03, 2016 01:11:16
Nyleg oppdaga asteroide passerer oss torsdag 03.mars.

Navn: 2016 DV1
Oppdaga 28. februar.
Diameter: 45m
Fart: 67 572 km/t
På det nermaste passerer han oss om lag som avstanden frå Jorda og ut til Månen.
Det skjer klokka 06:17 norsk tid.


Navn: 2013 TX68
Det kjem ein til den 8. mars. Avstanden han passerer oss i er svært uviss.
Rundt 5 millionar km er nevnt, medan det også er fastslege at nermare Jorda enn 24000 km kjem han i alle fall ikkje. Litt av ein skilnad !
24000 km er ikkje meir enn ca 0,06 x avstanden til Månen !
Diameter: 38m
Fart: 55 152 km/t

Talet på asteroidar som utgjer ei potensiel fare for Jorda har auka ein god del dei siste vekene, og er no 1688 asteroidar.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

ESPAŇOL

LLamado: 2016 DV1
Recien discubierto asteroide nos pasara el Jueves 3 de Marzo.
Descubierto: 28 de Febrero.
Diametro: 45m
Velocidad: 67 572 km/h.
Distancia: A lo más cerca las 05:15 hora UTC.


LLamado: 2013 TX68
Viene otro el día 8. Los datos no son exactos todavía.
Piensan que puede pasarnos tan lejos como 5 milliones de km, pero existe una posibilidad de que va a pasar mucho más cerca.
Sin embargo más cerca que 24 000 km no es posible.
Eso quiere decir 0.06 x la distancia hasta la Luna !
Diametro:38m
Velocidad: 55 152 km/h







STJERNEHIMMELEN I JANUAR

ASTRONOMIPosted by Harald Mon, January 11, 2016 20:08:03

HUGS:
Planetane skin med fast lys. Reflektere lyset frå Sola.
Planetane me ser tilhøyrer vårt solsystem, og kretsar rundt stjerna vår, Sola, slik Jorda også gjer.

Stjernene er det same som soler, og dei funklar og "blinkar".
Dei er ufatteleg langt borte. Om du kunne reise med lyset si hastigheit, greier du nesten 8 turar rundt Jorda i sekundet.
Likevel ville du bruke 9 år på å nå fram til den nermaste stjerna (bortsett frå Sola) av dei me ser frå den nordlege halvkule: Sirius.

Om du lurer på kva planetar det er som skin sterkt i sør - sørves frå rundt kl 6 til soloppgang, får du svaret her
:

Det er på rekkje og rad frå oppe til høgre og langt nedover mot venstre:
Jupiter, Mars, Saturn og Venus.

KLIKK HER FORS STOR SKISSE !

Romvéret rundt Jorda og dalstroka innafor f.o.m 11. januar og dei fyrste dagane framover.

Romvéret rundt JordaPosted by Harald Sun, January 10, 2016 22:48:31

SOLA
tek det stort sett med ro for tida. Men det er interessant å betrakte eit bilete som er teke av Karzaman Ahmad frå Langkawi National Observatory i Malaysia.
Så kan me samanlikna det med eit anna bilete frå SDO/HMI.(Solar Dynamics Observatory,- eit lite romfarty frå NASA som er eit av fleire som observerer Sola 24 timar i døgeret).

Biletet like under her er frå SDO. Det nedanfor frå Karzaman Ahmad.


På biletet øverst ser du blandt andre ein solflekk med "navnet" AR2480.
Same solflekken ser du att på biletet like over her, som den største der.
Så kjem me til slikt som får ein til å føle seg veldig liten i det uendelege universet:
I solflekken du ser er det plass til 2 jordklodar ved sida av kvarandre !

Sola er omlag 1 million x større enn Jorda. Men også stjerna vår vert nermast usynleg samanlikna med dei største stjernene me kjenner til så langt. Til eksempel er Eta Carina som befinn seg 7500 lysår frå oss (Kan du flyge rund jorda nær 8 x i sekundet , tek det deg berre 7500 år å nå fram til ho....)
Eta Carina er 250 x større enn Sola, og skin 1 million x sterkare !

Men det mest dramatiske med denne stjerna er at ho snart kjem til å eksplodere i ein gigantisk Supernova eksplosjon. Eg tykkjer difor det er veldig greit at me befinn oss 7500 lysår frå ho.... "Snart eksplodere" i astronomisk terminologi betyr i denne samanheng i løpet av nokre få hundre tusen år. Altså når som helst,- astronomisk sett. Faktisk så kan ho alt ha eksplodert, om ein har bomma litt på utrekningane,- men lyset frå eksplosjonen skal reise 7500 år før me ser han.
Slik at me i alle fall ikkje ser den gigantiske astronomiske eksplosjonen før 7500 år etter han skjedde.


Under er to bilete av Eta Carina frå Chandra / Harward.



Eta Carina skin blått på grunn av den ekstreme temperaturen på overflata: 40 000 grader C. Til samanlikning er overflatetemperaturen på Sola 5 505 grader C.

Men det er ei enda mykje større stjerne me kjenner til. 9500 lysår ute i det svarte rommet befinn ei raud superkjempe seg: UY Scuti. Ho har ein radius som er 1708 x Sola sin radius. Om ho hadde vore der vår Sola er, ville ho slukt alle planetane kan hende til og med Saturn. Altså ville det frå sentrum inne i denne enorme stjerna og ut til overflata vore plass til Merkur, Venus, Jorda, Mars, Jupiter og Saturn ! Temperaturen er berre ca 3500 grader C,- difor raudfargen. Ho skin likevel svært kraftig.

Under ser du eit bilete som samanliknar UY Scuti med Sola, samt eit anna bilete som viser stjerna.



Biletet er frå Rutherford Observatory, og viser hypergiganten UY Scuti 9500 lysår borte.


ASTEROIDAR

Eg lyt ta med litt om asteroidane også. Det er no 1651 asteroidar som utgjer ei potensiel fåre for Jorda. Men ingen er på veg mot oss. Ein del paserer oss framover på trygg avstand. Den 15. januar fér ein forbi nokre gonger avstanden til Månen.

GENERELT OM FLYHAVARI MED TANKE PÅ FLIGHT PT294 FREDAG 8. JANUAR 2016.

Fly of flygingPosted by Harald Sun, January 10, 2016 00:29:18
LITT OMKRING DEN TRAGISKE FLYULUKKA MED POSTTRANSPORTEN TIL WEST ATLANTIC FLIGHT PT294 LIKE ETTER MIDDNATT SIST FREDAG.

Klikk på bileta for å sjå dei større. Cocpiten er frå ei anna fly av same type.

Som ein del kjenner til, er mi interesse for fly og flyging «godt over gjennomsnittet». Eg tenkte difor eg skulle leggje ut litt info relatert til denne ulukka.

Flyet som havarerte er bygd av det store Canadiske Bombardier- konsernet, som produserer både fly og tog.
Flytypen Bombardier CRJ200 er det saman med CRJ100 bygd nær 1100 eksemplar av både som frakt- og passasjerfly. Den største skilnaden på desse to typane, er at CRJ200 er utstyrt med meir effektive motorar.
Fyrste flyging vart føreteke 13. november 1995, og flytypen vart sett i trafikk året etter.

I 2011 slo dei to fraktflyselskapa West Air frå Sverige og engelske Atlantic Airlines seg saman om selskapet West Altantic.
Du kan klikke navna for å sjå nettsidene. Atlantic Airlines nyttar same sider som West Atlantic.



OM ULUKKA
Når fly havarerar under flyging, er det som oftast to hovudtypar av havari; anten at flyet har truffe terenget / vatnet i meir eller mindre kontrolert glideflukt med eller utan motor(ar), eller at flyet har truffe terenget / vatnet meir eller mindre loddrett.
Det er lett å sjå ulikskapen på desse havaria på havaristaden. Under gliding ved havari over land, har flyet laga ei «gate» med knekte trær, buskar, oppløgd jord, striper i berg og stein ofte med fleire delar strødd etter flyet langs gata. Kor mange delar som ligg etter, kjem an på havariet sin karakter, farten og terenget. Det som er viktig å forstå her, er at under slike havari har det vore nok luftstraum over vengene til oppdrift / lyft. I slike ulykker kan det vere overlevande,- jamvel alle ombord har overlevd slike ulukker. Det kjem an på tilhøva eg nett nevnde. Brann kan oppstå, men gjer det ikkje alltid. Farten under eit slikt «glidande» havari er vanlegvis ikkje så høg, og avtek heile tida til stans grunna friksjonen mot terenget.

Ved havari der flyet meir eller mindre har truffe loddrett over land, er det vel knapt mogeleg å finne overlevande. Farten er under slike havari høg, og flyet er ofte nermast pulverisert. Krater kan oppstå om terenget er slik. Men sjølve havariområdet er ofte svært begrensa, og vrakbitane kan liggje strødd i ein sirkel rundt treffpunktet.
I slike situasjonar kan vengene ha hatt oppdrift (vengene flaug), eller farten eller andre tilhøve har gjort at vakumet over vengene forsvann i så stor grad at ei eller begge vengene slutta å flyge. Dermed fall flyet stort sett rett ned.

KVA SJEDDE FØR DESSE HAVARITYPANE ?
Eg hverken kan, eller vil spekulere i ulukka med Flight PT294.
Det tar lang tid å finne ut av flyulukker, sjølv om delar av havariet i hovudtrekk kan antas tidleg.
Men alle tvil må bort, slik at flytryggleiken aukar med kva ein har lært etter ei flyulukke. Og skal alt vere nøyaktig, treng ein tid.

GLIDEFLUKT
Men eg kan snakka generelt om dei to ulukkestypane eg har omtala.
Om flygemaskina meir eller mindre kontrolert har glide inn i havariet, er det i alle fall klart at ein ikkje rakk fram til ein høveleg stad å lande,- aller helst ei flystripe. Grunnen kan til dømes vere motorstans. Det er berre det at motorstans- havari i dag omtrent aldri skjer. Skjer det, er det helst med småfly der piloten/pilotane ikkje har sytt føre å ha nok drivstoff på turen.
Større fly har alltid fleire motorar,- 2, 3 eller 4. Motorkutt på alle motorane skjer vel berre dersom motorane vert øydelagde av tilhøve utanfrå. Eit passasjerfly fekk for nokre år sidan såkalla «flame out» (jetmotorane stoppa), på grunn av at motorane drog i seg vulkansk oske. NB! SJØLV OM MOTORANE VART SKADA FEKK PILOTANE STARTA DEI ATT SÅ FORT FLYET KOM UT AV OSKESKYA...OG DET SKJEDDE TO GONGER UNDER SAME FLYTUREN ! FLYET LANDA TRYGT. DET SEIER LITT OM KOR ROBUSTE MOTORANE ER !

Du hugsar kan hende den danske SAS- kaptein Stefan G. Rasmussen og besetningen hans som naudlanda ein Mc Donell Douglas MD-8I med 129 personar ombord på eit jorde i Sverige i Romjula 1991. Flyet brakk i tre delar, men ingen omkom. Her var det også snakk om kontrolert naudlanding der venge flaug under heile landinga, men flyet måtte ned då begge motorane hadde stoppa grunna at is frå vengene vart sugd inn i motorane slik at dei vart øydelagde. Ved ei missforståing vart ikkje vengene avisa før avgang.
Du kan sjå og lese her.

Andre store passasjerfly har også landa eller føreteke meir eller mindre kontrolert naudlanding opp igjennom historia då motorar er blitt øydelagde, men der flygemaskina fortset å flyge,- noko vengene gjer så lenge nasa vert dytta nok nedover til at fart for tilstrekkeleg luftstraum over vengene kan haldast.
Altså,- om ei slik landing må føregå ute i terenget, sjønar du lett at i alle fall innflyginga kan kontrolerast. Kva som skjer etter treffet med bakken kjem jo an på tilhøva: Tereng, kan hjul nyttast,- eller bør ein lande med hjula inne, kor mange personar er ombord, oppstår det brann, sklir flygemaskina framover til stans utan å verte delt opp osv.

KVA SÅ MED HAVARI DER FLYET TILSYNELATANDE DETT RETT NED ?
Det er klart at slike ulukker verkar svært skræmande. Me lyt trøysta oss med at dei også er svært skjeldne.
Flygemaskina kan kome inn i ein såkalla styrtspiral. Men det skjer ikkje av seg sjølv. Langt oftast skjer dette med privatflygarar som utan røynsle og trening rotar seg inn i skyer, eller låser seg fast i t.d ein dal med høgder både framme og på sidene ein ikkje kjem over utan å stige inn i skyene.
Utan naudsynt opplæring i instrumentflyging (IFR), taper ein då lett kontrollen. Sanseillusjonar oppstår,- såkalla «vertigo»,- og i staden for å stole på / forstå instrumenta som syner korleis flyet ligg i lufta, om det går opp eller ned, fart osv,- byrjar ein i panikk å styre flyet etter kva ein føler og etter lydar ein høyrer frå luftstraumen og slikt. Ofte skjer det då at ein rotar seg inn i ei krenging / sving som vert krappare og krappare. Piloten forverrar ofte situasjonen då ho / han trur flyet er i ferd med å få for liten fart, og dyttar difor nasa ned. Farten aukar enda meir, flyet krengar stadig meir, svingen vert krappare og krappare uten at ein har ro til å sjå kva instrumenta viser. Ute ser ein jo berre gråkvit skodde då ein er inne i skyer, eller svarte natta. Ved å behalde roen ser ein lett både fart, høgd og korleis ein skal ta ut flyet frå ein slik situasjon, men som kjent handlar ein ikkje rasjonelt under panikk.
Denne situasjonen vert på engelsk stundom kalla «graveyard spiral», og grunnen er den tragiske utkoma. Det er ei skræmande oppleving; G- kreftene aukar med meir krenging og krappare sving, og ein vert pressa hart ned i setet og kan til og med svime av. (Kan hende like godt .... ). Hugsar ein ikkje på å trekke attende gasshandtaket aukar farten enda meir, propellspissane kan med eit fælsleg ul gå gjennom lydmuren. (Har du i filmar frå Den Andre Verdskrig høyrt ulet frå t.d ein eller fleire Spitfire som kjem stupande ned under angrep ? Det er akkurat dette du høyrer,- med då var det kontrolert av jagarflygarar). Belastningane flyet vert utsett for, kan vere så store at flyet ret og slett går i oppløysing opp ei lufta. Det er i så fall typisk at ei eller begge vengene knekk.
I alle fall endar turen i kolisjon med terenget i stor hastigheit med nasa meir eller mindre loddrett ned. Berre småbitar vert att av flyet.

Merk deg at slikt ikkje skjer med profesjonelle pilotar. Dessutan har større fly tryggleiksystem som trer i kraft om situasjonar som føre til tap av kontroll oppstår.

Ei anna årsak til denne typen havari, kan vere kraftig ising. Men flya har effektive avisingssystem på alle kritiske flater og på ror. Dette skjer med sterk varme som varmar ror og flater opp så sterkt at vatn og fuktigheit på flatene ikkje kan fryse til is.
I forkant av venger, haleparti og slikt, er det såkalla de icing boots; eit lag med eit slag gummi er montert i frokanten av vengene. Luft vert pumpa gjennom dette gummilaget og fér som «bobler» langs gummibileget slik at isen vert brekt vekk etter kvart medan han framleis er tynn.
Er isinga svært kraftig, ber flygarane om å få skifte høgd til eit område der det er høgare temperatur, mindre fuktigheit eller helst varmegrader.
At det skal kunne oppstå ising som er så kraftig at avising- systemet ikkje kan hanskast med det,- i alle fall ei stund,- veit eg ikkje om eg har høyrt om.
Men faren med kraftig ising er at isen som legg seg på oversida av vengene lagar ei overflate som ikkje er slik at luftstraumen over vengene skapar lyft / vakum / opdrift. Oppdrifta kan falle heilt eller delvis bort. Det seier seg sjølv at då slepper vengene tak i lufta, og flyet dett.
Forsvinn ikkje isen på vegen ned slik at vengene får tak i lufta att, treff ein bakken stort sett i fritt fall.

Ei anna årsak til at fly dett rett ned, er at piloten slepp farten for langt ned i for lav høgd. Dette kallar ein for «steiling». Men flyet gjer det motsatte av kva hesten gjer når han steilar,- flyet lyfter seg ikkje på frambeina, men tippar framover med nasa.
Det same som nevnt over skjer, luftstraumen vert for liten til at vengene kan halde tak i lufta,- oversida «slepp taket»,- og flyet stupar framover,- eller rullar over på sida i eit spinn. I eit spinn flyg den eine venga, den ytterste som gjer at flyet snurrar rundt og rundt då venga som er inne i «snurren» har slutta å flyge. Er flyet høgt nok oppe, vil moderande småfly ta seg ut sjølv om piloten ikkje veit korleis det skal gjerast. Er flyet så lågt at det treff bakken før vengene flyg att, endar turen med nasa meir eller mindre rett ned i terenget. Men sjølv om også slike ulukker oftast er fatale, er farten mindre enn ved styrtspiral / garveyard spiral. Dette fordi farten jo i utgangspunktet var så låg at ei eller begge vengene slutta å flyge.

Igjen,- dette skjer IKKJE med profesjonelle pilotar. Og igjen er det fleire system, varslingar og alarmar som trer i kraft berre farten så smått nermar seg kritiske verdiar. Dertil tek større fly seg ut sjølv lenge før steiling er eit faktum.

KVA KAN HA SKJEDD MED FLIGHT PT294 ?
Det einaste som er sikkert så langt, er at flyet har truffet terenget med svært høg fart = berre småbitar att, begrensa og sirkelforma havariområde.
Radaren syner også at flyet vist skal ha tapt høgd med 9000 fot i minuttet.
Det er det same som nær 165 km/t.
Til samalikning dett ein fallskjermhoppar i fritt fall med ca 200 km/t,- med armar og bein utstrekte med ca 192 km/t.

Traff flyet bakken horisontalt, eller med nasa vendt nedover ? Vart farten på fallet 165 km/t heile vegen ned, eller har nasa tippa framover mot slutten slik at farten var mykje høgare då det traff terenget ?
Eller har pilotane kunne setje ut flaps og kan hende hjula, og slik fått bremsa farten noko på veg ned sjølv om nasa peika nedover ?
(Flaps = Klaffane innerst og bak på vengene du ser er i bruk ved avgang og landing. Frå 5 til ca 30 grader aukar dei krumminga på vengeprofilen, og slepp luftstraum gjennom sprekken som opnar seg mellom flaps og bakparten av vengene. Den auka krumminga flapsen utgjer saman med auka luftstraum over dei, gjev vengene meir oppdrift under lågare hastigheitar. Det vert dregne heilt opp når høgare fart er oppnådd, sidan det då ikkje er bruk for dei. Slår ein flaps ned over 30 grader, fungerer dei også som effektiv luftbrems).

Større fly har spoilers på oversida av vengene. Etter at hjula har fått bakkekontakt, slepp ein opp desse klaffane for å øydeleggje oppdrifta over vengene. Grunnen er at flyet har landa, og ein ynskjer at tyngda vert størst mogeleg på hjula samt at ikkje plutselege vindkast eller andre tilhøve gjer at flyet delvis lyftar seg att før farten er komen så langt ned at utilsikta lyft ikkje kan oppstå. Det er såkalla «reverse trust» frå motorane som utgjer langt mesteparten av nedbremsinga etter landing. Det fins nokre få større fly som ikkje har reverse trust, og difor er totalt avhengige av hjulbremsane. Mellom anna flyet som køyrde utfor rullebana på Sørstokken i 2006. På den flytypen er spoilers særs viktige når det gjeld å øydeleggje lyftet / oppdrifta over vengene for at bremsane skal gje mest mogeleg effekt.

Om slike spoilers av ein eller anna grunn vert slepte opp under flyging, kan det vere svært alvorleg. Som eg nett skreiv, øydelegg dei store delar av lyftet og fører til at flyet dett.
Eg tviler på om dei i det heile tatt ved eit uhell kan sleppast opp før hjula har fått vekt etter bakkekontakt, grunna innebygde tryggleiksordningar.

Eg har lagt inn dei siste minuttane av den tragsike flyturen på Flightradar24.
På min PC får eg vist ikkje redusert «opptaket» under 12x vanleg hastigheit. Difor ser eg ikkje detaljane då ulukka skjer. Kan hende du får det til på din PC. Eg nyttar Linux operativsystem.
Til venstre ser du høgd, fart osv. Du ser også bilete av det aktuelle flyet.
Klikk her

Her kan du også fylgje maskinen på siste turen:
Klikk her
http://www.flightradar24.com/data/airplanes/se-dux/#879c46c

Det er eit makabert puslespel havarikomisjonane lyt setje saman for å finne forklaringa til ulukka.




CME- eksplosjon på Sola i dag.

Romvéret rundt JordaPosted by Harald Tue, December 29, 2015 00:53:43

Klokka 12:49 UTC (13:49 norsk tid) small det skikkeleg på solsoida som vender mot oss.
Nå vel, small og small,- ingen lyd vert transportert i verdrommet då det ikkje er nokon gass der som kan transportere lyd. Men sidan Sola, dersom me kunne høyre lyden frå ho, lagar like mykje rabalder som om me står 100 m frå eit jetfly under avgang sjølv om ho befinn seg 149 600 000 km frå oss,- ville me nok høyrt eksplosjonen ettertykkjeleg.

I alle fall vart det i 1 time sent ut ekstreme mengder ultrafiolett stråling som traff øvre del av atmosfæren vår 8,2 minutter etter eksplosjonen, sidan slik stråling fér avgårde med lyset si hastigheit som er nær 300 000 km/sek.
Atomar og molekyl i atmosfæren vart ioniserte, som igjen forstyrra radiosamband i delen av kortbylgjeområdet som vert nytta av flytrafikk, sjøtrafikk og amatørradio- operatørar.
Områda der radiosambandet vart forstyrra, eller til tider datt heilt ut, var Sør Amerika, sørlige del av Atlanterhavet og Afrika.

Solstormen som fulgte etter, treff truleg Jorda Nyttårsafta. Han er omlag midt på treet i styrke,- men treff oss truleg rett i trynet.

Fleire eksplosjonar kan kome,- truleg er ingen av dei kraftige nok til å gjere skade på satelittar, elektriske instalasjonar og slikt. Men eit flott Nyttårs- nordlys får me truleg når enorme mengder lada partiklar frå Sola tørnar saman med Jorda sitt forsvarssystem,- magnetfeltet.

NASA's Solar Dynamics Observatory, ein av fleire satelittar som overvakar Sola, tok biletet under av eksplosjonen.



Kort video frå Solar and Heliospheric Obseratory (SOHO) finn du her.

Her kan du halde auge med Sola kontinuerleg.



CME- eksplosjonar / solstormar og andre utbrót på stjerna vår, Sola.

ASTRONOMIPosted by Harald Wed, December 16, 2015 22:36:51

FLARES / BLUSS
Eg forklarer dette litt nermare: I stjernene (ei sol = ei stjerne) er det ein kamp mellom to krefter, fusjon og gravitasjon. Desse opprettheld stjerna. Gravitasjonskreftene ville gjort at stjerna kolapsar om seg sjølv, om ikkje fusjonskreftene hadde pressa laga i stjerna utover.
Fusjon = kjerneraksjon. Forenkla kan ein sei at kjernar med positiv ladning vert sent mot kvarandre med voldsom kraft. Dei vil fråstøyte kvarandre slik like polar med same lading ( f. eks. + mot +) i magnetar fråstøyter kvarandre. Under denne prosessen vert det frigjort energi som stråling: Varme, lys og ei rekkje andre former for stråling.
I ein slik fusjonsprosess på Sola slår hydrogenkjernar seg saman til heliumkjernar.
Ikkje mindre enn 600 millionar tonn hydrogen vert fusjonert til 596 millionar tonn helium kvart einaste sekund. Forskjellen på 4 millionar tonn utgjer alle typar stråling frå Sola som vert frigjort i prosessen.

Om verdsrommet kunne transportere lyd, ville me på Jorda høyrt eit spetakkel tilsvarande støyen om me står 100 m frå eit jetfly under avgang. Sjølv om Sola befinn seg 150 millionar km frå oss !

Nokre gonger greier plasma frå det indre i Sola å trengje gjennom dei øvre laga på grunn av magnetiske endringar i området. Som ein solar vulkan.
Brennande plasma vert slengd ut i verdsrommet med nokre tusen til nokre millionar km / t, før tyngdekreftene frå Sola dreg materien ned at. Slik ser me enorme bógar på Soloverflata. Sjå biletet under. Jorda, som er insett for å samanlikna dimensjonane til eit slikt utbrót, vert veldig lita.



Slike flares / bluss- utbrot kan frigjere energi tilsvarande 10 millionar x ein vulkansk eksplosjon på Jorda. Samstundes vert mange typar stråling sent ut i rommet. Denne strålinga kan dra avgarde med opp mot lyset si hastigheit, 300 000 km/sek, og nå Jorda etter få minuttar.

CME- EKSPLOSJON
Nokre gonger oppstår det regelrette eksplosjonar i solflekkar, som er områder som heile tida oppstår på Sola grunna magnetiske reaksjonar. Temperaturen går ned med rundt 2000 grader i desse områda, og dei ser difor betydeleg mørkare ut enn resten av gassoverflata.
Slike eksplosjonar har ulik styrke, men kan vere så kraftige,- og bli slengd avgårde med mange millionar km / t,- at sjølv dei voldsomme tyngdekreftene til Sola ikkje klarer å dra brennande plassma og lada partiklar attende til Sola.
Det er dette eg meiner når eg skriv CME- eksplosjon = Coronal Mass Ejection.

I staden frigjer ei sky av lada partiklar seg frå Sola, og fér gjennom rommet. Skjer ein slik CME- eksplosjon ein stad på solskiva som vender mot Jorda, får me ho meir eller mindre rett i trynet. Det er dette som vert kalla solstorm.
Vanlegvis skjer det ikkje noko meir enn at magnetfelta rundt polane på Jorda tek seg av dei lada partiklane, noko me kan sjå som uvanleg flott nordlys.

Men er eksoplosjonen særs kraftig, kan den lada skya / solstormen kortslutte satelittar (GPS, annan navigasjon, overvaking, osv) og vere fårlege for astronautar ute i rommet grunna stråling. Dei kan jamvel kortslutte kraftverk på Jorda og øydeleggje elektronisk utstyr i alle former. Dertil fell radiosamband bort.

Det seier seg sjølv at i vår teknologi- tufta verd, kan heile samfunn stoppe opp om me skulle bli trufne av ein kraftig solstorm.
I Canada skjedde akkurat dette måndag den 13 mars 1989. 6 millionar personar vart myrklagde og utan straum i 9 timar.
Ein meiner at det i verste fall kan ta heile 10 år å rette opp att skadene om solstormen som treff oss er av dei kraftigaste.

MEN,- brennande gass og plasma kan IKKJE nå oss slik katastrofefilmen "Knowing" syner. Brennande materie når ikkje ein gong fram til Merkur som er planeten som kretsar nermast sola.

For å kunne varsle solstormar, vert Sola overvaka 24 timar i døgeret både frå satelittar i rommet, og frå solobservatoria på Jorda. Det tek nemleg vanlegvis 2 til 4 dagar før solstormen treff oss, om han har retning mot oss. Det er nok tid til å slå av elektronisk utstyr og satelittar, "parkere" ISS (Den Internasjonale Romstasjonen) i skuggesida til Jorda og utføre andre tiltak for å redusere skadane mest mogeleg.

HER ser du ein ny dokumentar på omlag 1 time som syner kva som vil skje om ein kraftig solstorm treff oss. Du ser også om overvakinga av Sola, lysbógane eg har skrive om, CME- eksplosjonar og mykje meir.






Romvéret rundt Jorda og dalstroka innafor f.o.m 12. desember og dei fyrste dagane framover.

Romvéret rundt JordaPosted by Harald Sat, December 12, 2015 00:56:44

SOLA er det 6 solflekker på sida som peikar mot oss, men ingen ser ut til å ha magnetfelt som kan utløyse kraftige CME- eksplosjonar.
(Har nokon på Vestlandet sett Sola i det siste........ ?)

Når det gjeld ASTEROIDAR, har antal slike som kan utgjere ei fåre for Jorda auka ein del sidan sist, og er no oppe i 1640.
Det passerer asteroidar kvar dag frå 9. til 15. desember,- så éin den 19. og to til på Julafta.
Tre av dei passerer eit sykke utanfor Månen sin bane, dei andre langt ute.


METEORSVERMEN GEMINIDENE vert vist fin i år. Har lest at ein kan rekne rundt 120 stjerneskót i timen i nettene 13. og 14. Men ein ser ofte i nettene rundt "topppunkta" også.
Det var dette med overskya vér.....
KLIKK HER for kart eg har lagt ut som syner kvar du skal sjå etter dei.
Du ser stjerna Sirius heilt nederst i billedkanten. Ho ser du også svært tydeleg i sør no i desember. Skin 4. klårast av alle himmelobjekt etter Sola, Månen og Venus.
Sirius er ei sol / stjerne, og funklar / blenkjer som alle andre stjerner.

Stjerneskóta ser ut til å stråle ut frå stjernebiletet Gemini (Tvillingane) som du ser oppe i biletet,- difor navnet.


KOMETEN CATALINA ser du lett heile veka om du har kikert eller teleskop, men skyene må vekk ! Veldig lett å sjå om morgonen. Venus skin svært sterkt på denne tida av året,- i aust om morgonen. Kometen ser du rett til venstre for Venus.(Planet = skin med "fast" lys). Sjå bilete under teke av Fritz Helmut Hemmerich den December 9, 2015 på Tenerife, Kanariøyane.

HER har eg teikna inn kvar kometen befinn seg rundt kl 7 om morgonen i Sør- sør- aust fram til Nytt År.


ESPAÑOL

Hay 6 manchas solares en EL SOL. Ninguna tendra suficiente potencia para causar tormentas solares.

De ASTEROIDES hay bastantes pasandonos estos días. Cada día desde el 9 hasta el día 15. Luego otro el 19 y dos el 24. Los del 13,14 y 15 pasaran un poco más lejos que el orbito de la Luna. Los otros lejos.

Número de asteroides cuales muestran un peligro potencial para la Tierra ha subido bastante el último tiempo, a 1640.

Nube de METEORITOS GEMINIDES sera una vista bonita con maxima intesidad 13 a 14 de Deciembre, cuando uno pueden ver hasta 120 meteoritos la hora.
Tienen ese nombre como parece que salen de la constelación Gemini.
Mira mi mapa aqui.

El COMETA CATALINA se ve muy bonito esta semana con uso de por lo menos binoculares. Es fácil buscarlo ya que se ve a la izquierda de planeta Venus por la madrugada si miras hacía el este.
Venus es brillante ahora. Como se trata de un planeta, brilla con luz fija.
La foto arriba esta hecha en Tenerife el día 9 de Deciembre de Fritz Helmut Hemmerich.

Aquí he hecho un imagen que muestra donde se ve el cometa hasta el Año Nuevo.









« PreviousNext »